Kryptowaluty to cyfrowe pieniądze zabezpieczone kryptografią. Działają bez banku i bez centralnego operatora. Bitcoin był pierwszy: sieć, w której użytkownicy przesyłają sobie wartość bez pośrednika, a wszystkie transakcje trafiają do publicznego blockchaina. Dzięki temu system działa globalnie, bo opiera się na zgodzie uczestników sieci, nie na jednym serwerze czy instytucji.
Właśnie dlatego Bitcoin stał się punktem odniesienia dla całego rynku kryptowalut. Zmienił też sposób myślenia o pieniądzu w internecie.
Bitcoin jako pierwsza zdecentralizowana kryptowaluta na blockchainie
W 2009 roku Bitcoin ruszył bez banku, bez firmy i bez zarządu. Jest zdecentralizowaną walutą cyfrową opartą na blockchainie i sieci peer-to-peer, w której transakcje zatwierdza się bez centralnego emitenta. Mechanizm proof-of-work używa SHA-256, a nowy blok pojawia się średnio co około 10 minut.
W praktyce to system odporny na pojedynczy punkt kontroli. Węzły sieci same sprawdzają poprawność zapisów, zamiast ufać jednemu operatorowi. Otwarta architektura różni się od sieci zamkniętych, a blockchain publiczny a prywatny, czym się różnią i kiedy stosować dobrze pokazuje tę różnicę.
Bitcoin wystartował w 2009 roku, a jego emisję ogranicza halving powtarzany co 210 000 bloków, czyli mniej więcej co 4 lata. Od 2020 roku nagroda za blok wynosi 6,25 BTC, więc nowa podaż nie rośnie liniowo.[1]
Ile bitcoina kupisz za 100 zł
Za 100 zł kupisz tylko ułamek bitcoina, a nie cały BTC, bo cena jednej monety jest wielokrotnie wyższa niż taka kwota. Dokładna ilość zależy od kursu w danym momencie i prowizji platformy.
Przy 2% opłaty od razu dostajesz o 2% mniej BTC niż wynikałoby z samego kursu. Na małych kwotach to widać od razu. BTC kupuje się też w bardzo małych częściach, więc nie trzeba zbierać na całą monetę.
Czy można kupić bitcoiny w Żabce
Nie, bitcoiny nie są kupowane w Żabce jak zwykły produkt z półki. Jeśli jakaś usługa obsługuje płatność w punkcie sprzedaży, sklep jest tylko miejscem wpłaty, a sam zakup BTC odbywa się po stronie zewnętrznego operatora.
To oznacza pośredni model zakupu, a nie transakcję w kasie sklepu. Dla wielu osób to prosty start z małą kwotą, bez wchodzenia od razu w interfejs giełdy.
Ograniczona podaż 21 milionów i proof-of-work jako cechy Bitcoina
21 milionów monet i najmniejsza jednostka, satoshi, czyli 1/100 000 000 BTC, budują rzadkość Bitcoina. Taki podział pozwala używać Bitcoina także przy bardzo małych kwotach, bez potrzeby kupowania całej monety.
Kolejny filar to proof-of-work, mechanizm, w którym górnicy konkurują o dodanie bloku i utrzymanie bezpieczeństwa sieci. Trudność tego procesu jest korygowana co 2016 bloków, czyli mniej więcej co 2 tygodnie, aby tempo działania sieci było stabilne mimo wzrostu mocy obliczeniowej. Nie da się go po prostu „dodrukować” decyzją emitenta.[2]
Jeśli chcesz osadzić Bitcoin w szerszym kontekście inwestycyjnym, sprawdź Jakie rodzaje inwestycji są dostępne dla początkujących?. Porównanie z innymi rozwiązaniami robi się wtedy dużo prostsze.
Skąd bierze się wartość Bitcoina
Rzadkość robi tu najwięcej. W całym systemie może powstać tylko 21 milionów BTC, więc nikt nie zwiększa podaży jednym ruchem ręki. To odróżnia Bitcoina od walut fiducjarnych.
W jednym bitcoinie mieści się 100 000 000 satoshi, dzięki czemu sieć obsługuje nawet drobne transakcje i wyceny. Z kolei proof-of-work sprawia, że górnicy ponoszą realny koszt obliczeń, a sieć reguluje trudność co 2016 bloków, czyli około co 2 tygodnie. W praktyce cena Bitcoina wynika więc z połączenia rzadkości, kosztu zabezpieczenia sieci i tego, że emisja nie jest swobodnie sterowana.[2]
Satoshi Nakamoto i uruchomienie Bitcoina w 2009 roku
W tabeli stoją trzy daty: 2009, 2013 i 2015. Dla Bitcoina najważniejszy jest start bez jawnego właściciela i bez firmy stojącej za emisją.
| Twórca | Data uruchomienia | Charakterystyka projektu |
|---|---|---|
| Satoshi Nakamoto | 2009 | Pierwsza kryptowaluta bez jawnego właściciela i bez firmy stojącej za emisją.[3] |
| Billy Markus, Jackson Palmer | 2013 | Dogecoin, projekt z publicznym zespołem, powstały w formie żartu.[5] |
| Vitalik Buterin i zespół | 2015 | Ethereum, platforma smart kontraktów, rozwijająca ideę blockchaina. |
Bitcoin nie pojawił się jako kolejny token z jednej platformy. To był gotowy system płatności peer-to-peer. Zanim rynek poznał Ethereum z 2015 roku, Nick Szabo już w 1994 roku opisał swoją koncepcję; Bitcoin był pierwszym projektem, który z takiej idei zrobił działającą sieć.[4]
Porównanie z innymi projektami oraz ewolucję technologii znajdziesz w artykułach Historia blockchain – od Bitcoina do dzisiejszych zastosowań oraz Ethereum – czym różni się od Bitcoina i co oferuje.
Blockchain jako rozproszona baza danych transakcji Bitcoina
Jak blockchain zapisuje i weryfikuje transakcje
Każdy blok dopina nowe transakcje do poprzedniego zapisu. Blockchain to rozproszony rejestr, w którym każda transakcja Bitcoina trafia do kolejnego bloku i łączy się z wcześniejszym wpisem. Węzły w sieci sprawdzają zgodność danych, a klucz publiczny wskazuje miejsce odbioru środków, podczas gdy klucz prywatny pozwala je wydać.
Jak przebiega proces?
- Blockchain zapisuje historię transferów w kolejnych blokach. Jedna zmiana oznacza naruszenie całego łańcucha.
- Węzły odbierają transakcję, porównują ją z regułami sieci i przekazują dalej tylko wtedy, gdy podpis oraz dane wejściowe są poprawne.
- Klucz publiczny działa jak adres odbiorczy. To na niego ktoś wysyła środki, bez dostępu do twojej kontroli nad nimi.
- Bez klucza prywatnego nie wydasz bitcoinów zapisanych pod danym adresem, nawet jeśli sam adres jest jawny.
Taki otwarty rejestr sprawia, że każdy może sprawdzić zapis, ale tylko posiadacz klucza prywatnego zleci ruch środków. Różnica wobec sieci zamkniętych jest wyraźna — szczegóły znajdziesz w Blockchain publiczny a prywatny – czym się różnią i kiedy stosować.
Bezpieczeństwo blockchaina wspiera także proof-of-work: weryfikacja bloków wymaga realnego kosztu obliczeń, a trudność jest korygowana co 2016 bloków, czyli mniej więcej co 2 tygodnie. Dzięki temu blockchain nie jest zwykłą bazą danych, a zapis i weryfikacja trzymają się razem.[2]
Źródła
- https://coinbase.com/en-it/blog/things-you-need-to-know-about-the-bitcoin-halving-ethereums-competitors-nearing-launch-and
- https://developer.bitcoin.org/devguide/block_chain.html?highlight=consensus
- https://guinnessworldrecords.com/world-records/696253-oldest-cryptocurrency
- https://fon.hum.uva.nl/rob/Courses/InformationInSpeech/CDROM/Literature/LOTwinterschool2006/szabo.best.vwh.net/smart.contracts.h
- https://dogecoin.com/dogepedia/articles/dogecoin-developers/
